AD(H)D
Ieder kind is wel eens druk en rusteloos, of heeft periodes dat het slecht luistert. Wat is nog gewoon actief en temperamentvol bij een kind, en wat heet ADHD?
Ongeconcentreerd
Snel afgeleid
Chaotisch
Impulsief
Kan niet op beurt wachten
Druk
Niet luisteren
Aan een stuk door praten
Wiebelig en wriemelig
Rondrennen
Wat is AD(H)D?
AD(H)D is een classificatie van gedrag, een etiket dat past bij een aantal gedragingen van een kind. Onderzoek heeft uitgewezen dat die gedragingen vaak samen voorkomen.
ADHD (attention deficit hyperactivity disorder) betekent in het Nederlands: aandachtstekort stoornis met hyperactiviteit. Er worden drie vormen van ADHD onderscheiden. Er is een vorm met vooral aandachtstekort of concentratieproblemen, een vorm met vooral hyperactiviteit of overbeweeglijkheid, en een vorm met een combinatie van beide. Voor de vorm waarin nauwelijks hyperactiviteit voorkomt, wordt meestal de benaming ADD gebruikt.
Er is geen test voor ADHD. De grens tussen nog net wel en net niet normaal, is niet scherp. ADHD wordt beoordeeld door een kinderarts, kinderpsychiater of GZ psycholoog met deskundigheid op dat gebied.
Het etiket ADHD zegt niets over de oorzaak van het gedrag van het kind. Vaak is de oorzaak een combinatie van factoren. Bijvoorbeeld kan het zijn dat een temperamentvolle zoon een van nature zachte, meegaande moeder heeft. De zoon heeft echter duidelijke regels nodig om zich veilig te voelen. Druk gedrag kan dan een vraag om duidelijkheid en structuur zijn.
Omstandigheden en emotionele problemen kunnen de oorzaak zijn van ADHD gedrag. Maar ook kan er aanleg zijn voor het ontwikkelen van ADHD. Het kan erfelijk zijn en in de familie zitten.
De aanleg voor ADHD komt onder meer tot uiting in problemen in de aandacht, het geheugen, en de organisatie van het gedrag
Wat kunnen wij doen?
Het kan genoeg zijn om in een aantal gesprekken een `gebruiksaanwijzing' voor het omgaan met het moeilijke gedrag te vinden.
Soms is het zinvol vast te stellen of het gedrag beantwoordt aan de criteria voor AD(H)D en wat de oorzaak is van het ADHD gedrag. Daarvoor is een onderzoek nodig.
Het onderzoek kan bestaan uit de volgende onderdelen:
- Analyse van de klachten
- Analyse van het gezin en de opvoeding
- Observatie van het kind in de klas
- Gesprek met de leerkracht
- Onderzoek van de intelligentie met speciale aandacht voor problemen in de informatieverwerking
- Onderzoek van aandacht en geheugen
- Onderzoek van de planning en organisatie van gedrag
- Onderzoek van de sociaal-emotionele ontwikkeling
- Onderzoek van de motoriek
Uit het onderzoek komt een diagnose en een plan van aanpak voor de ouders en de school.
Aanpak
De behandeling van kinderen met ADHD bestaat grofweg uit drie mogelijkheden.
- Voorlichting over de stoornis met informatie over hoe het gedrag van het kind ontstaat en wat er van de behandeling is te verwachten. De uitleg kan soms al helpen de negatieve spiraal van gemopper en boosheid tussen ouders en kind te doorbreken.
- Ouderbegeleiding, soms in de vorm van een training, om te leren omgaan met het moeilijke gedrag van het kind. Het kan zijn dat ouders leren gewenst gedrag te belonen en meteen in te grijpen bij ongewenst gedrag (gedragstherapeutische benadering) of dat ouders leren kijken naar wat in hun eigen aanpak werkt (oplossingsgerichte aanpak).
- Training van de concentratie en van de regulering van het gedrag bij het kind zoals met de 'stop-denk doe' methode.
- Medicijnen, waarvan Ritalin de meest bekende is.
H.M.E. Apers